UK beschermt jongeren tegen vapes, terwijl België verkoop opnieuw versoepelt: dienst longziekten AZ Delta betreurt verwarrend signaal
De Britse Tobacco and Vapes Act is eind april 2026 wet geworden. Daarmee zet het Verenigd Koninkrijk een duidelijke stap om jongeren beter te beschermen tegen nicotineverslaving. De wet maakt de verkoop van tabak aan iedereen geboren op of na 1 januari 2009 verboden en geeft de overheid bijkomende mogelijkheden om vaping- en nicotineproducten strenger te reguleren, onder meer op het vlak van reclame, verpakking, productvereisten en verkoop.
De dienst longziekten van AZ Delta moedigt die Britse aanpak aan. Vapes lijken vaak onschuldig door hun kleurrijke verpakking, zoete smaken en eenvoudige beschikbaarheid, maar ze kunnen jongeren wel in contact brengen met nicotine en gewoontevormend gedrag. Voor longartsen is de boodschap helder: wie niet rookt, begint beter ook niet met vapen.
Tegelijk kijkt de dienst longziekten met bezorgdheid naar de recente evolutie in België. Vanaf 1 januari 2027 zullen grote supermarkten opnieuw tabaksproducten mogen verkopen. Het eerdere verbod voor voedingswinkels groter dan 400 m² komt te vervallen nadat het Grondwettelijk Hof het onderscheid tussen grote en kleine voedingswinkels discriminerend vond en de regering besliste om geen nieuwe regeling uit te werken.
Voor de dienst longziekten is dat een spijtige evolutie. Ook al blijven er regels bestaan rond leeftijdscontrole, uitstalverbod en verboden producten, toch geeft de terugkeer van rook- en nicotineproducten naar alledaagse aankoopomgevingen een verwarrend signaal. Zeker bij jongeren speelt niet alleen de wettelijke leeftijdsgrens een rol, maar ook de zichtbaarheid en normalisering van producten die nicotinegebruik aantrekkelijk of vanzelfsprekend maken.
“Wij moedigen maatregelen aan die jongeren weghouden van nicotine en van producten die nicotinegebruik normaliseren,” zegt Prof. Dr. Ingel Demedts, pneumoloog bij AZ Delta. “Als longartsen zien we dagelijks hoe belangrijk preventie is. Jongeren beschermen vóór er sprake is van afhankelijkheid, is altijd beter dan achteraf moeten behandelen.”
Ook Dr. Kris Carron, pneumoloog bij AZ Delta, steunt een strengere aanpak: “Vapes worden vaak voorgesteld als minder schadelijk dan sigaretten, maar dat betekent niet dat ze onschuldig zijn voor jongeren. Voor niet-rokende jongeren is de boodschap duidelijk: begin er niet mee. Elke maatregel die de drempel verhoogt, is een stap in de goede richting.”
België heeft regels, maar handhaving en duidelijkheid blijven cruciaal
In België is de verkoop van tabaksproducten aan jongeren onder de 18 jaar verboden. Dat geldt ook voor e-sigaretten en e-liquids, met én zonder nicotine. Verkopers moeten de leeftijd controleren van klanten die jonger dan 25 lijken. Bij twijfel moet de verkoop geweigerd worden. Daarnaast mogen onder meer wegwerp-e-sigaretten en e-sigaretten met aantrekkelijke functies, zoals smartvapes, niet op de Belgische markt worden gebracht.
De dienst longziekten van AZ Delta onderschrijft die regels, maar benadrukt dat wetgeving alleen niet volstaat. Wanneer tabaks- en nicotineproducten opnieuw breder beschikbaar worden in vertrouwde winkelomgevingen, wordt preventie moeilijker. Dat geldt zeker in een periode waarin vapes onder jongeren sterk aanwezig zijn in het maatschappelijke debat.
“Wij betreuren dat België op dit punt een stap terugzet,” zegt Prof. Dr. Ingel Demedts. “Wie jongeren wil beschermen tegen nicotineverslaving, moet nicotineproducten net minder vanzelfsprekend maken. De terugkeer van verkoop in supermarkten geeft volgens ons het verkeerde signaal.”
“Preventie werkt het best wanneer beleid, ouders, scholen en zorgverleners dezelfde richting uitgaan,” vult Dr. Kris Carron aan. “De boodschap aan jongeren moet helder blijven: begin niet met roken of vapen. Een versoepeling van de verkoopcontext maakt die boodschap minder krachtig.”
Preventie begint lokaal
Voor de dienst longziekten van AZ Delta is de Britse beslissing vooral een bevestiging van een bredere preventieve aanpak: jongeren beschermen, ouders en scholen sensibiliseren, en rokers die willen stoppen gericht doorverwijzen.
“Als longartsen juichen wij de recente Britse wet toe die de verkoop van tabaksproducten en e-sigaretten verbiedt aan iedereen geboren vanaf 1 januari 2009. Wij hopen dat een gelijkaardige maatregel in de toekomst ook op Europees niveau wordt ingevoerd,” aldus de dienst longziekten van AZ Delta.
Lees ook
